Duurzaam produceren: 7 tips voor een echte transformatie

Duurzaam produceren: 7 tips voor een echte transformatie

Yvonne Keijzers - 09 januari 2018

Hoewel er stappen zijn gezet, zijn de organisaties die echt duurzaam opereren op één hand te tellen. Dat is zorgelijk, want daarmee halen we gestelde klimaatdoelstellingen niet en bewijzen we de natuur geen dienst. Hoe gooi je het roer om en creëer je daadwerkelijk een herstellende organisatie? Zeven tips.

1. Maak een mapping van de huidige impact en stel prioriteiten
Verduurzaming vereist het maken van scherpe keuzes en het stellen van prioriteiten. Met een duidelijk beeld van de huidige situatie kun je beter bepalen welke onderdelen van het productieproces voorrang behoeven.

Het is dan ook verstandig een mapping te maken van alle stappen in het productieproces. Welke stap heeft welke milieu-impact? Hanteer daarbij een brede blik: houd rekening met bijvoorbeeld grondstof- en energieverbruik, transport, uitstoot, levensduur van het product, afval en een eventueel recyclingproces. Met die mapping kun je vervolgens de zaken met de grootste ecologische voetafdruk voorrang geven.

2. Denk verder dan duurzaam: ga voor herstellend
Duurzaamheid is lange tijd het toverwoord geweest. Het uitgangspunt daarbij is om zo min mogelijk schade toe te brengen aan natuur en milieu. Een lovenswaardig streven, maar ook een duurzame productieomgeving heeft dus nog altijd een milieu-impact. Beter is natuurlijk een organisatie die een nettobijdrage levert aan de planeet. Bedenk dus niet hoe je de schade aan het milieu minimaliseert, maar hoe je dat uiteindelijk doortrekt naar het leveren van een positieve bijdrage. 

3. Creëer bedrijfsbreed draagvlak
Het creëren van een herstellend productiebedrijf vergt veel commitment en een diepgeworteld geloof in het nut en de noodzaak ervan. Het is dus allereerst zaak dat je het echt wilt en ook bereid bent hier tijd en energie in te steken. Daar houdt het echter niet op. De groene missie moet gedeeld worden op ieder niveau in de organisatie, van de directie tot aan het schoonmakend personeel en alles dat daartussen zit. 

Dit realiseer je niet van de ene op de andere dag. Het beste is om klein te beginnen: creëer een stuurgroep van enthousiaste ambassadeurs die bereid zijn de missie uit te dragen en anderen te enthousiasmeren voor de transformatie. Ook de verduurzaming zelf kan het beste kleinschalig starten. Kleinschalige verduurzaming heeft een grotere slagingskans, en dat succes maakt anderen enthousiast. 

4. Kijk naar de gehele keten
Ecologisch verantwoord produceren houdt niet op bij de verduurzaming van het productieproces zelf. Je organisatie is hoogstwaarschijnlijk onderdeel van een groter geheel: een supplychain die onder andere bestaat uit het delven van grondstoffen, het produceren van halffabricaten en eindproducten, het vervoer van goederen en uiteindelijk het toepassen van recycling. 

Alle schakels van die keten hebben een impact op de natuur en het milieu. Wie daadwerkelijk een herstellende bijdrage wil leveren, moet dan ook de gehele supplychain in ogenschouw nemen. Samenwerking en gedeelde doelstellingen met andere actoren in de supplychain zijn noodzakelijk. Tenzij je de supplychain zelf volledig beheert, uiteraard.

Interface is een goed voorbeeld van een bedrijf dat actief werkt aan een duurzamere supplychain. De fabrikant van modulaire tapijttegels werkt samen met lokale vissers in de Filipijnen en Kameroen voor het hergebruik van afgedankte visnetten. Interface gebruikt het nylon uit de netten om tapijttegels te maken. Bovendien draagt het bedrijf hiermee bij aan de verbetering van de ecologische omstandigheden in de lokale wateren, waar de visnetten een bedreiging vormen voor het leven onder het wateroppervlak. 

Interface hanteert de principes van de circulaire economie met een vergaand recycleprogramma. Het bedrijf recyclet niet alleen afgedankte Interface-tapijttegels, maar accepteert ook tapijt van andere fabrikanten. Het uiteindelijke doel van alle inspanningen is niet alleen een ‘milieuneutraal’ productieproces in 2020. Het bedrijf wil daarnaast via zijn missie ‘Climate Take Back’ een herstellende bijdrage leveren aan zijn omgeving en zo de wereldwijde klimaatverandering helpen terug te draaien.


5. Gebruik de natuur als inspiratiebron
De natuur is een perfecte machine die zichzelf kan voeden, onderhouden en herstellen zonder de planeet als geheel schade toe te brengen. In een productieomgeving kun je deze geniale wijze in het klein nabootsen door natuurlijke mechanismes te imiteren. We noemen dat biomimicry.

Met name in het dierenrijk vind je veel milieuvriendelijke processen die vervuiling tegengaan. Dieren creëren bijvoorbeeld nieuwe stoffen door materialen te gebruiken uit hun directe omgeving. Denk ook aan bacteriën die schadelijke stoffen neutraliseren. Dat is een mooie inspiratiebron voor bijvoorbeeld machines die schadelijke stoffen filteren of onschadelijk maken.

Momenteel wordt hier al volop mee geëxperimenteerd, bijvoorbeeld door Cambrian Innovation, een Amerikaans waterzuiveringsbedrijf. Zij hebben een systeem ontwikkeld op basis van bacteriën dat per dag 2250 liter rioolwater kan omzetten naar zuiver drinkwater. Het systeem genereert bovendien zijn eigen elektriciteit, inclusief wat extra’s. 

6. Zoek naar brancheoverstijgende samenwerkingsmogelijkheden
Duurzamere productiemethoden gaan vaak gepaard met hightech innovaties. Wie daadwerkelijk wil verduurzamen doet er dan ook goed aan samen te werken met organisaties buiten de eigen branche, bijvoorbeeld technologiebedrijven of bedrijven die gespecialiseerd zijn in biomimicry. 

Brancheoverstijgende kennisdeling maakt spannende innovaties mogelijk. Zo is in de maakindustrie het Internet of Things sterk in opkomst. Sensoren kunnen alle stappen in het productieproces nauwkeurig monitoren en zo bijvoorbeeld verspilling van grondstoffen of onnodige uitval tegengaan. 

Ook samenwerkingen met ngo’s kunnen veel resultaat opleveren. Een mooi voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen IKEA en het Wereld Natuur Fonds. Samen maken ze zich hard voor een verantwoorde bosbouw en het terugdringen van illegale houtkap. Ook werken de partijen samen aan een duurzamere katoenteelt, door boeren te leren hoe ze milieuvriendelijker kunnen verbouwen.

7. Vergeet de ‘randzaken’ niet
Het verduurzamen van de bedrijfsvoering betekent niet alleen dat je de kernprocessen vergroent. Een milieubewuste organisatie is duurzaam op elk vlak, ook als het gaat om bijvoorbeeld de mobiliteit van de medewerkers. Het is natuurlijk contraproductief als je het productieproces of de dienstverlening volledig verduurzaamd hebt, terwijl het personeel massaal met de auto naar het werk komt. Van papieren koffiebekertjes bij de automaat tot aan een fietsplan voor medewerkers: duurzaamheid zit bij een groene organisatie tot diep in de poriën.


Deel dit bericht